Geld naar de maan

Enkel een sterk Europa zal ook sociaal kunnen zijn
8 november 2017
Investeren in Leuven
19 december 2017

Geld naar de maan

21 augustus vond er een zonsverduistering plaats in de VS. Een evenement als dit is een once-in-a-lifetime experience en natuurlijk moest er een bedrijf zijn dat berekende wat die experience dan wel niet zou kosten in gemiste productiviteit. 700 miljoen dollar.

Dat is eigenlijk een ontiegelijk lage kost, zo’n $3 per werkende amerikaan. Eerlijk gezegd, ik zou er wel meer dan $3 voor over hebben om een eclips te zien en het feit dat bedrijven hun werknemers toestaan om bij zo’n evenement buiten te gaan kijken wil zeggen dat zij er ook iets voor over hebben om het te gunnen aan hun werknemers. Mooi

Maar het wringt bij mij, we zien met onze economische bril een land dat geld verliest omdat er een eclips is. De realiteit is natuurlijk anders, iets dat gratis is levert zogezegd geen geld op, het draagt niets bij aan het BBP en bijgevolg lijkt het een futiele bezigheid die ons afleidt van de echte reden waarom we hier op aarde zijn: geld verdienen en uitgeven.

 

Ik zeg dat laatste natuurlijk om te lachen, maar als je sommige mensen hoort spreken lijken ze het wel te menen. En het lijkt al helemaal zo als je weet dat de welvaart van landen vaak wordt afgemeten aan de hand van het BBP dat, inderdaad, een deukje krijgt door zo’n zonsverduistering. De faling van het BBP als meter van welvaart zit hem er dus in dat zo’n zonsverduistering geen geldtransacties veroorzaakt. Moest de maan 5$ vragen aan iedereen om de zonsverduistering te mogen zien, dan was er al lang sprake van een aanzwengeling van de economie.

En dat is één van de grootste issues om BBP als de maatstaf van welvaart te nemen en alles dat dit bedrag doet afnemen te zien als een verlies . Naast heel wat andere problemen is het fundamenteel fout dat sommigen vooruitgang enkel bezien als de som van de financiële transacties.

Deze kritiek is niet nieuw en er werden al verschillende alternatieven voorgesteld zoals het Bruto Nationaal Geluk (BNG), Genuine Progress Indicator (GPI), Index for Economic Well-Being (IEWB)en vele anderen. Allen met hun specifieke sterktes en tekortkomingen.

Van deze alternatieve maatstaven is de enige die wel rekening zou kunnen houden met een zonsverduistering het Bruto Nationaal Geluk. Een BNG die meet naar geluk door middel van een rechtstreekse bevraging kan misschien merken dat mensen lichtjes gelukkiger zijn door een zonsverduistering. Maar het is meer dan geluk dat een zonsverduistering brengt en dat wordt niet gemeten.

Een nog beter voorbeeld is Wikipedia, een wonderlijk instrument waar men de vorige eeuw enkel maar van kon dromen. Nu vinden we het doodnormaal dat we via een instrument in onze broekzak aan de grootste encyclopedie ter wereld kunnen, maar 20 jaar geleden moest alles nog opgezocht worden via papieren encyclopedieën.

Maar de opkomst van Wikipedia was een ramp voor de encyclopedie-producenten. Door de verminderde verkoop van encyclopedieën gaf dat natuurlijk een knauw aan het BBP en wie het BBP als heilig ziet zou dan vaststellen dat er een verlies was in welvaart, maar dat is net niet het geval. Welvaart is net toegenomen met de komst van Wikipedia: mensen kunnen gemakkelijker aan meer informatie geraken dan ooit tevoren en het is nog zo goed als gratis ook.

Maar dat is het probleem, omdat het gratis is lijkt het niet bij te dragen aan onze welvaart. We falen om onze welvaart accuraat te meten en daarom sturen we onze maatschappij gemakkelijk in de verkeerde richting. Alles van vriendschap, ouderschap, zorg voor familieleden, … Het draagt allemaal niet bij aan ons BBP, maar helaas is dat voor overheden een belangrijke maatstaf.

Bijgevolg worden mensen gestuurd naar een gedrag dat ze eigenlijk niet willen, maar de overheid maakt dat gedrag net aantrekkelijk omdat het goed is voor ons BBP: een fulltime-werkweek terwijl part-time voldoende is, opvang terwijl ze liever zelf voor hun kind zorgen, familiehulp laten komen in plaats van zelf te zorgen voor familie, etc.

Moesten mensen wel de keuzes kunnen maken die ze echt wilden maken, dan zou onze economie niet instorten, we zouden gewoon een lager BBP hebben met gelukkigere mensen. Zou dat zo erg zijn?