Leiderschap is draagvlak creëren

De taalapp Taalstad, hoe we van de werkplek een taalbad maken voor anderstalige nieuwkomers
6 oktober 2021

Leiderschap is draagvlak creëren

Wat is een goede maatschappij? Wat maakt een groep mensen welvarend en gelukkig? Het zijn vragen die grote denkers zich stelden, maar in deze tijd worden dergelijke vragen schijnbaar steeds minder gesteld.

Al te vaak gaat het publieke debat over kleine maatregelen: kilometerheffing, migratie, kinderbijslag… Dat kan ook niet anders, elke avond moeten artikels en tv-programma’s gevuld zijn met een behapbare brok inhoud. Een urenlange discussie over ideologie heeft helaas geen plek in onze media.

Nochtans is het fundamenteel om na te denken over onze doelen als maatschappij en hoe we die doelen willen bereiken. De richting die we als individuen kunnen uitgaan is afhankelijk van hoe de samenleving gevormd is. Het is dus ieders taak om daarover na te denken.

En het mag niet alleen bij nadenken blijven, we moeten die visies ook meer poneren en bespreken. Niet om er een conflict over te hebben, maar omdat het nuttig is om dat debat constant te voeren zodat we als maatschappij heel bewust evolueren. We moeten vermijden dat we als een blad door een wind van willekeurige voorstellen een bepaalde richting uitwaaien. Voorstellen moeten kaderen in een gezamenlijk toekomstbeeld. Dat beeld zal niet in steen gebeiteld zijn, maar eerder een vage visie die onder impulsen van een grondig en breed gedragen debat constant scherper wordt, maar ook lichtjes wijzigt.

Wie denkt dat de verschillen tussen mensen en groepen te groot zijn, moet beseffen dat de media hem of haar voor de gek houden. Natuurlijk lijken partijen mijlenver uit elkaar te staan over alle belangrijke zaken, maar dat is omdat media enkel geïnteresseerd zijn in zaken die debat opleveren. Bijgevolg lijkt het naar de kiezer toe dat de thema’s waarover partijen het eens zijn niet belangrijk zijn. Wat niet op tv komt is niet belangrijk, toch? En de meeste kiezers stemmen voor politici op basis van de thema’s waar er het meeste onenigheid en (bij voorkeur) het meeste emotie over is. De politici (welke dan ook) die in de meerderheid komen, kiezen dan uiteindelijk om te werken aan de zaken die in de media komen en niet die saaie problemen aan te pakken die eigenlijk fundamenteel zijn. Denk maar aan justitie, ruimtelijke ordening of fiscaliteit en hoeveel werk daar nog aan de winkel is. Niet omdat partijen dat niet willen doen, want elke partij is voor de modernisering van justitie en eerlijke fiscaliteit. Maar net omdat elke partij er voor is, is het geen punt in de verkiezingen en gebeurt er te weinig mee.

Maar het ligt niet alleen bij de media, het ligt ook bij onszelf en hoe we naar partijen kijken. Nu kijken we naar partijen met een checklist en gaan we na met hoeveel van onze puntjes ze het eens zijn. De stemtest is daar het grootste symbool van: letterlijk een lijst met puntjes waar je het binair mee eens of oneens bent. Vervolgens zie je op welke partij je moet stemmen, zonder enige consistentie of visie. Als dat de toekomst van onze democratie is, dan lopen we als maatschappij in het ijle te zigzaggen door de geschiedenis. Want tijdens een regeerperiode komen er nog allemaal keuzes op het pad van de politici waar we nu nog niet over kunnen nadenken. Keuzes die niet in een stemtest vervat kunnen worden. In een democratie wil ik weten welke richting een partij uit wil. Partijen moeten een visie bepalen die uitgedragen wordt door de leden, geen verzameling zijn van individuen met meningen die voor 80% overeenkomen in de stemtest.

Nochtans lijkt dit wel wat het volk wil. Er wordt steeds minder gestemd voor de grote ideologieën: christendemocratie, socialisme, liberalisme. Het betekent vandaag steeds minder, en ook voor een meer recente ideologie zoals het ecologisme loopt men enkel warm in de steden. Dat een partij als N-VA de grootste is in Vlaanderen is dan ook tekenend. Het is een partij die voor een onafhankelijk Vlaanderen staat, maar wat er binnen dat onafhankelijk Vlaanderen dan moet gebeuren wordt bepaald aan de hand van wat populair is. Denk maar aan de legendarische uitspraak van Bart De Wever dat kilometerrijden een goede zaak zou zijn, maar dat de Vlaming dat niet wil en het dus geen N-VA-standpunt meer is. De N-VA is daarin niet alleen. Ook in andere partijen en in de media praten we steeds vaker over wat tactisch is, en waarom een bepaald standpunt wel of niet moet ingenomen worden. Politiek draait momenteel niet zozeer om wat juist is, wel om wat tactisch is.

Zo werd het vertrek van N-VA uit de regering Michel benoemd als een strategische meesterzet. Later ontdekte men echter dat dat naar alle waarschijnlijkheid gebeurde om aan de affaire Kucam te ontsnappen, waarbij er voor grof geld humanitaire visa werden verkocht onder de neus van Franken. Of analyseert Ivan De Vadder de weerkerende problemen van een gebrek aan politieke samenwerking als “unieke wapens om de regering aan te vallen”.

De politiek wordt constant geanalyseerd als een spel tussen winnaars en verliezers. In de media belonen we “winnaars” zonder te kijken naar wat nu echt goed is voor de burger. Het grootste nieuws is niet dat een politicus iets inhoudelijk realiseert voor de burger, maar dat hij een andere politicus achterbaks noemt. Alsof politiek een soap is over de relatie tussen verschillende karikaturen.

Maar daarover gaat het niet. Dat is niet wat politiek is. Of het is toch niet wat politiek zou moeten zijn. Wie in de politiek stapt met de gedachte: “ik moet hier goed mijn standpunten kiezen” is een politicus van het ergste soort. Iemand die gewoon carrière wil maken. Iemand die de wereld wil veranderen zonder hem te verbeteren. Een echte politicus gaat niet op zoek naar de ideeën waar draagvlak voor is, maar creëert draagvlak voor de ideeën die goed zijn. Een echte politicus neemt de moeilijke beslissingen zonder dat die daar moeite mee heeft, want die weet waar hij naar toe wil met de maatschappij en die is niet bang om dat uit te leggen aan de burgers. Een echte leider zoekt geen ideeën met een goed draagvlak, een echte leider creëert draagvlak voor goede ideeën.