Er is een gebrek aan visie

De taalapp Taalstad, hoe we van de werkplek een taalbad maken voor anderstalige nieuwkomers
6 oktober 2021

Er is een gebrek aan visie

Wat is een goede maatschappij? Wat maakt een groep mensen welvarend en gelukkig? Het zijn vragen die gesteld werden door grote denkers, maar in deze tijd zijn dergelijke vragen schijnbaar steeds minder relevant.

Al te vaak gaat het publieke debat over kleine maatregelen: kilometerheffing, migratie, kinderbijslag,.. Dat kan ook niet anders, elke avond moeten artikels en tv-programma’s gevuld zijn met een behapbare brok content. Een urenlange discussie over ideologie heeft helaas geen plek in onze media.

Nochtans is het fundamenteel om na te denken wat onze doelen zijn als maatschappij en hoe we die doelen willen bereiken. Welke richting we als individuen kunnen uitgaan is afhankelijk van hoe de samenleving gevormd is dus, is het ieders taak als individu om daarover na te denken.

En het mag niet alleen bij nadenken blijven, we moeten die visies ook meer poneren en bespreken. Niet voor het conflict, maar omdat het nuttig is om dat debat constant te voeren zodat we als maatschappij heel bewust evolueren. Dat we niet als een blad door wind van willekeurige voorstellen een bepaalde richting uit waaien, maar dat de voorstellen kaderen in een beeld van de toekomst dat we gezamenlijk hebben. Dat beeld zal niet in steen gebeiteld zijn, maar eerder een vage visie die onder impulsen van een grondig en breedgedragen debat constant scherper wordt, maar ook lichtjes wijzigt.

Wie denkt dat de verschillen tussen mensen en groepen te groot zijn moet beseffen dat de media hem voor de gek houden. Natuurlijk lijken partijen mijlenver uiteen te staan over alle belangrijke zaken, maar dat is omdat media enkel geïnteresseerd zijn in zaken die debat opleveren. Bijgevolg lijkt het naar de kiezer toe dat de thema’s waarover partijen het eens zijn niet belangrijk. Wat niet op tv komt is niet belangrijk, toch?  En ze stemmen voor politici op basis van de thema’s waar er het meeste onenigheid en (bij voorkeur) het meeste emotie over is. De politici (welke dan ook) die in de meerderheid komen kiezen dan uiteindelijk om te werken aan de zaken die wel in de media komen en niet die saaie problemen aan te pakken die eigenlijk fundamenteel zijn. Denk maar aan hoe justitie, ruimtelijke ordening of fiscaliteit en hoe veel werk we daar nog hebben. Niet omdat partijen dat niet willen doen, want elke partij is voor de modernisering van justitie en eerlijke fiscaliteit. Maar net omdat elke partij er voor is is het geen punt in de verkiezingen en gebeurt er te weinig mee.

Maar het ligt niet alleen bij de media, het ligt ook bij onszelf en hoe we naar partijen kijken. Nu kijken we naar partijen met een checklist en gaan we zien met hoe veel van onze puntjes ze het eens zijn. De stemtest is daar het grootste symbool van: letterlijk een lijst met puntjes waar je het binair mee eens of oneens kan zijn om dan te kijken welke partij je moet stemmen zonder enige consistentie of visie. Als dat de toekomst is van onze democratie dan lopen we als maatschappij in het ijle te zigzaggen door de geschiedenis. Want tijdens een regeerperiode komen er nog allemaal keuzes op het pad van de politici waar we nu nog niet over kunnen nadenken. Keuzes die niet in een stemtest vervat kunnen worden. In een democratie wil ik weten welke richting een partij uit wil. Partijen moeten een visie bepalen die uitgedragen wordt door de leden, geen verzameling zijn van individuen met meningen die voor 80% overeenkomen in de stemtest.

Nochtans lijkt dit wel wat het volk wil. Er wordt steeds minder gestemd voor de grote ideologieën: christendemocratie, socialisme, liberalisme, het betekent vandaag steeds minder, en ook voor een meer recente ideologie zoals het ecologisme loopt men enkel warm in de steden. Dat een partij als de n-va de grootste is in Vlaanderen is dan ook tekenend. Het is een partij die voor een onafhankelijk Vlaanderen staat, maar wat het wereldbeeld binnen dat onafhankelijk Vlaanderen dan moet gebeuren wordt bepaald aan de hand van wat populair is. Denk maar aan de legendarische uitsprak van Bart De Wever dat kilometerrijden een goede zaak zou zijn, maar dat de Vlaming dat niet wil en het dus geen n-va standpunt meer is. Op dat vlak is het niet alleen de n-va, ook in andere partijen en in de media praten we steeds vaker over wat tactisch is, en waarom een bepaald standpunt wel of niet moet ingenomen worden. Politiek draait niet zozeer om wat juist is, wel om wat tactisch is.

Zo werd het vertrek van n-va uit de regering Michel benoemd als een strategische meesterzet terwijl men later ontdekte dat dat naar alle waarschijnlijkheid gebeurde om aan de affaire Kucam te ontsnappen, waarbij bleek dat er voor grof geld humanitaire visa werden verkocht onder de neus van Franken. Of neem de Nederlands premier Mark Rutte, een aimabel man die altijd gelukkig is, maar die eigenlijk niet echt een bepaald wereldbeeld heeft. Eigenlijk een manager, iemand die bestuurt. En dat resulteert dan ook in het verhaal van de toeslagenaffaire: fiscaal efficiënt beleid op kosten van de zwaksten in de maatschappij.

Maar daarover gaat het niet. Dat is niet wat politiek is. Of het is toch niet wat politiek zou moeten zijn. Wie in de politiek stapt met de gedachte: “ik moet hier goed mijn standpunten kiezen” is een politicus van het ergste soort. Iemand die gewoon carrière wil maken. Iemand die de wereld wil veranderen zonder hem te verbeteren. Een echte politieker gaat niet op zoek naar de ideeën waar draagvlak voor is, maar creëert draagvalk voor de ideeën goed zijn. Een echte politicus neemt de moeilijke beslissingen zonder dat die daar moeite mee heeft, want die weet waar hij naar toe wil met de maatschappij en die is niet bang om dat uit te leggen aan de zijn burgers. Een echte leider zoekt geen draagvlak, een echte leider creëert dat.

En dat brengt ons terug bij ons allemaal, wij, de maatschappij. Welke maatschappij willen wij, hoe moet de wereld er uit zien over 10, 20, 30 jaar? Het zijn de fundamentele vragen waar we ons allemaal meer op zouden moeten storten. Maar het is niet meer aan individuele denkers zoals dat vroeger was. Het is aan ons allemaal tezamen om daar over na te denken. Laten we het einde van Corona nemen om daar samen over te praten.