Leuven kiest voor faire ICT

Leiderschap is draagvlak creëren
12 oktober 2021
Multimateriale verpakkingen
25 december 2021

Leuven kiest voor faire ICT

Waarom?

Steeds meer gebeurt digitaal. Op veel vlakken is dat goed, want vaak betekent dat efficiënter werken. Maar we moeten ook nadenken over de ecologische en sociale impact van ons toenemend gebruik van ICT-producten.

Bijna 10% van alle elektriciteitsconsumptie in de EU wordt gebruikt om ICT-apparaten te voeden en dat aandeel stijgt nog jaarlijks. Toch valt de vervuiling door het energieverbruik nog mee als je die vergelijkt met

de vervuiling afkomstig van de productie van de toestellen. Tussen de 60 en 85% van de CO2-emissies van ICT-toestellen zoals smartphones, laptops, tablets… komt uit de productiefase. De uitstoot van de ICT-sector in de EU komt overeen met 40% van het jaarlijkse uitstootbudget van de EU om onder de 1,5°C te blijven (456 Mt CO2/eq). Het is met een uitstoot van 186 Mt CO2/eq per jaar groter dan de uitstoot van de luchtvaartsector. Dat is het equivalent van 370.000 vluchten van vijfhonderd passagiers die heen-en-weer vliegen tussen Brussel en New York.

Courante ICT-toestellen bevatten ook gemakkelijk zestig ruwe grondstoffen, waaronder heel wat toxische zware metalen en metalen die steeds zeldzamer worden. Het gros daarvan komt uit het Zuiden. De ontginning gaat gepaard met vele vormen van milieuvervuiling, maar ook menselijk leed. De sociale schade van mijnbouw, ook in niet-conflictzones, is enorm. In de omgeving van de mijnen, zowel onder de lokale bevolking als onder werknemers, komen vaker zelfmoorden, verslavingen, prostitutie en misdaden zoals verkrachting en moord voor. Ook ernstige problemen zoals kinderarbeid zijn veelvoorkomend, voornamelijk in kleinschalige mijnbouw. In de assemblagefase zien we dezelfde problemen. Schendingen van de rechten van werknemers zijn schering en inslag.

De vraag is: hoe gaan wij hier als stad, die steeds meer op ICT-materiaal leunt om haar rol te vervullen, mee om?

Levensduurverlenging en een tweede leven

De minst vervuilende hardware is de hardware die je niet aankoopt. Vanzelfsprekend is ICT echter onontbeerlijk in een innovatieve overheidscontext. Maar als lokaal bestuur kan je er wel naar streven om de reeds aanwezige hardware zo lang mogelijk in dienst te houden, zodat de aankoop van nieuwe toestellen kan uitgesteld worden. De maatregel met de meeste impact op vlak van faire ICT is dan ook levensduurverlenging. We namen als stad Leuven daarom de beslissing om onze toestellen, vooral de laptops en desktops, langer in dienst te houden. Waar de toestellen vroeger na vier jaar vanzelf werden afgeschreven en vervangen, streven we er nu naar om ze een jaar langer in dienst te houden, in het bijzonder voor kantoorwerk dat weinig rekenkracht vereist. De batterij haalt dat doel zelden. We kopen daarom vervangbatterijen aan om het gebruiksgemak tijdens deze extra levensjaren op peil te houden.

In het verleden kocht de stad ook al dure onderhoudscontracten bij de aankoop van hardware aan. Maar we maakten relatief weinig gebruik van de clausules die de leveranciers dwingen om toestellen te herstellen. Dikwijls kwam het voor de leverancier goedkoper uit om een nieuw toestel te voorzien dan een dure, complexe reparatie. We maken daarom intensiever gebruik van de onderhoudsclausules dan vroeger. We dwingen de leveranciers om op te draaien voor reparaties als toestellen vroegtijdig de geest geven. Dat motiveert hen dan weer om meer duurzame en repareerbare toestellen te maken.

Sinds de start van de coronapandemie heeft stad Leuven evenwel honderden laptops gekocht die ze via het OCMW ter beschikking stelt aan cliënten, met het oog op e-inclusie (bv. kinderen die afstandsonderwijs moesten volgen). Voor deze aankoop kozen we heel bewust voor refurbished toestellen, toestellen die reeds gebruikt zijn maar terug op orde zijn gezet voor een nieuwe gebruiker. Op die manier hebben we de vele Leuvenaars die door corona plots veel meer digitaal moesten doen de juiste hardware gegeven. Natuurlijk voorzagen we ook ondersteuning en begeleiding.

Niet kopen maar huren

Voor onze printers stappen we over op een nieuw contract met een ethische clausule waarin we de aanbieder verplichten om te onderzoeken waar zijn toestellen vandaan komen. Maar meer nog, we gaan naar een nieuwe manier van werken: we stappen over van een aankoop- naar een huurformule. De toestellen die we vroeger aankochten, werden door de leverancier immers afgedankt zodra de overheidsopdracht eindigde. Door vanaf nu te huren, kunnen we het aantal toestellen afbouwen indien de nood eraan zou afnemen (u weet wel, digitale tijden). Dit stelt de leverancier in de mogelijkheid om die toestellen nog een tweede leven te geven bij een andere klant. Maar ook motiveert het de aanbieder om duurzame en repareerbare toestellen aan te bieden die lang meegaan.

Soms zit het in de kleine dingen

Hebt u zich ooit afgevraagd waar uw muis vandaan komt? Ik bedoel, van voor dat u die in de winkel vond? Dat blijkt helemaal geen evidentie te zijn. We hebben maar één fabrikant gevonden die maximaal inzicht geeft in de herkomst van elk onderdeeltje van de muis en er naar streeft om die onderdelen in goede werkomstandigheden en zo ecologisch mogelijk te laten fabriceren. Sinds kort hebben we een aantal van deze muizen bij de stad Leuven. Aangezien we bij elke pc standaard een muis krijgen, kunnen zij dienst doen als vervangmuizen. Dat is dus niet de grootste impact, maar het zijn de kleine signalen die we meegeven als stad. We hebben als overheid immers een voorbeeldfunctie.

En dat brengt ons bij de zaak. ICT lijkt niets met duurzaamheid te maken te hebben, maar als u tot hier gelezen hebt, dan weet u ondertussen wel beter. Duurzaamheid kan bekomen worden in elke radartje van een organisatie. Als we allemaal samen op zoek gaan naar alle kleine stappen die we kunnen zetten naar een betere wereld, dan zetten we samen een reuzesprong naar een betere wereld.