Waarom rekeningrijden goed is voor iedereen, ook voor wie het geld kost

Meerderheidsoppositie
8 november 2017
Enkel een sterk Europa zal ook sociaal kunnen zijn
8 november 2017

Waarom rekeningrijden goed is voor iedereen, ook voor wie het geld kost

Volgens VAB gelooft slechts 12% van de Belgen dat slim rekeningrijden de files oplost. Als iemand die bij die 12% hoort wil ik graag een poging wagen om de 88% die dat niet gelooft uit te leggen hoe slim rekeningrijden een wonderoplossing kan zijn voor ons fileland.

De meeste files ontstaan doordat er te veel auto’s op een bepaald moment over een bepaalde weg willen rijden . Het is hierop dat het idee van rekeningrijden wil ingrijpen. (Er zijn natuurlijk ook files door wegenwerken en ongevallen maar die files zijn onvermijdbaar, ook met rekeningrijden. Het gaat in deze tekst dus niet over dat soort files.) Rekeningrijden zou mensen belasten op basis van waar ze op een bepaalde moment aan het rijden zijn. Zo worden mensen die tijdens drukke momenten rijden meer belast en mensen buiten de spits minder. Door mensen te belasten op basis van waar en wanneer ze rijden zouden er minder en minder grote files moeten zijn.

Maar ik sta al in de file en nu moet ik nog eens betalen ook?” Eerst en vooral, file is de schuld van iedereen die er in staat. Niemand staat elke file achteraan, dus telkens je in de file staat wil dat zeggen dat de auto’s achter jou niet vooruit kunnen door -onder andere- jij die voor hen staat. Die file kost tijd en dus geld voor iedereen die er in staat, namelijk €600 000 per dag in België.(Als we voor iedere auto veronderstellen dat een uur filerijden €10 kost en voor een vrachtwagen €34 (Bron: TML)). Als je dit een vreemd cijfer vindt, stel jezelf dan de vraag hoeveel jij over zou hebben voor een uur minder lang in de file te staan. Wat heb je over voor een uur meer tijd in je leven in plaats van een uur frustratie op de baan? Kan je je inbeelden dat de gemiddelde filerijder hier €10 voor over heeft?

 

Mensen zijn dus wel degelijk bereid te betalen als het de file verminderd, dat is een eerste vaststelling, de vraag is natuurlijk of dat ook kan gebeuren. Stel dat we aan iedereen die de weg op zou willen met zijn auto 1 miljoen euro per dag zouden vragen, waarschijnlijk zou er niemand nog de weg op gaan. Dat is al een eerste bewijs dat een belasting op autogebruik een effect kan hebben als de prijs maar hoog genoeg is. Maar het moet niet heel veel geld zijn om iemand zijn gedrag aan te passen, dat bewees het Antwerpse experiment rond spitsmijden al: Voor nog geen euro aan waardebonnen per gemeden file waren meer dan 500 werknemers bereid om samen 1000 keer een file te mijden op amper 2 weken tijd. Dit initiatief toont aan dat er wel degelijk mensen in de file staan die het kunnen vermijden. De effecten die we in dit experiment zien zijn enkel de mensen die zich direct konden aanpassen (op 2 weken tijd), op lange termijn kan dit ook impact hebben op de aankoop van voertuigen en de keuze van woon- en werklocatie. Helaas is het principe van dit experiment fout, in dit experiment betalen de Antwerpenaren samen bestuurders die naar Antwerpen komen om dat buiten de spits te doen. Dat is het equivalent van mensen te betalen om hun vuilnis niet op straat te gooien. Logischer zou zijn dat de filerijder betaalt voor de file die hij veroorzaakt, met de inkomsten hieruit kan men dan alternatieven financieren of -inderdaad- mensen betalen om uit de file te blijven. Dit is veel rechtvaardiger.

 

Nu we weten dat mensen effectief hun gedrag veranderen als er geld mee te verdienen valt is de vraag hoe groot het bedrag dan wel moet zijn. We kunnen de kost van elke file berekenen door te kijken hoe lang auto’s er in staan en hoe veel auto’s er in staan. Daarna is het een kwestie van die kost te verdelen over de verschillende automobilisten. Voorbeeld: als je in een file gaat staan die in totaal €100 aan tijdsverlies oplevert en er staan 1000 auto’s in die file kost je dat €0,10 (=100/1000). Een faire prijs, want dit is gelijk aan de kost van het tijdsverlies dat je veroorzaakt voor de andere filerijders.

Deze operatie zal autorijden duurder maken in euro’s maar je krijgt er ook iets kostbaars voor in ruil, namelijk tijd, misschien wel ons meest waardevolle goed. Daarbovenop pleit ik zeker niet om van rekeningrijden een netto belasting te maken, de opbrengst kan best geïnvesteerd worden in betere mobiliteitsvoorzieningen en ondersteuning voor alternatieven. Zo kunnen investeringen in het openbaar vervoer opnieuw meer auto’s van de baan halen en zo de betalende autorijder een nog aangenamere rit bezorgen.

In conclusie: rekeningrijden is wel een oplossing, misschien niet de tofste maar wel de meest nodige.